«

Aug
01

Με το Mάτι της Νέας Τάξης Πραγμάτων

Η ιστορική επιστήμη είναι μεθοδολογικά βλαμμένη. Προσπαθεί να ανασυστήσει ένα ιστορικό γεγονός βασιζόμενη σε μαρτυρίες και πηγές.
Εάν ήδη αναρωτιέστε «τι λέει αυτός», τότε σίγουρα έχετε καταπιεί κι εσείς το χρυσωμένο αυτό χάπι της ιστορικιστικής μεθοδολογικής αναπηρίας. Χρυσωμένο, επειδή αφήνει πάντα περιθώρια στον καθέναν από εμάς να υποστηρίξουμε την οπτική που μας βολεύει, βαπτίζοντάς την ακόμα και ως «αντικειμενική», τη στιγμή που κάτι τέτοιο είναι αδύνατο: ένα σενάριο δεν είναι αντικείμενο, και ούτε επειδή ανασυστήσαμε ένα σενάριο βασιζόμενοι σε οποιουδήποτε είδους τεκμήρια αυτό μας δίνει μια υπεροχή στη σύνδεσή μας με την πραγματικότητα παρακάμπτοντας την απάτη των αισθήσεων – μεταξύ άλλων.

ένα σενάριο δεν είναι ποτέ «αντικειμενικό»

Ήδη για ένα γεγονός τόσο κοντινό και τόσο σημαντικό, όπως τα τραγικά συμβάντα του Ιουλίου στο Μάτι Αττικής, η παραπληροφόρηση, οι ψεύτικες ειδήσεις, οι διάφορες και διαφορετικές ερμηνείες των ίδιων στοιχείων, δεν επιτρέπουν την τέλεια γνώση των γεγονότων – κάθε άλλο.
· Ήταν εμπρησμός;
· Ήταν HAARP – δηλαδή εμπόλεμη πράξη;
· Ήταν ατύχημα;
· Τι γνώριζε η κυβέρνηση;
· Τι εντολές πήρε η αστυνομία και οι λοιποί παράγοντες;
· Υπήρξε ολιγωρία; Σε τι και πότε;
· Η όποια ολιγωρία, ήταν εσκεμμένη ή αποτέλεσμα διαβολής;
· Γιατί δεν δεχτήκαμε βοήθεια π.χ. από τη Ρωσία ενώ μας προσεφέρθη;
· Γιατί έλιωσαν αυτοκίνητα ενώ δίπλα ακριβώς έμειναν άθικτα πολύ πιο εύφλεκτα υλικά;
· Πώς αναπτύχθηκαν τόσα πολλά μποφόρ;
· Φταίνε (αιτιακά) οι Γερμανοί; Οι Ρώσοι; Οι Αμερικάνοι; Οι περιφερειάρχες; Οι (ποιοι;) κυβερνόντες; Η βλακεία παρανομούντων πολιτών; Είναι δυνατόν σε μια ευνομούμενη πολιτεία το 2018 να πεθαίνουν δεκάδες άνθρωποι απλά επειδή (έστω) κάποιοι είναι βλάκες;
· Μήπως έφταιγε και η έκλειψη της σελήνης; Οι αμαρτίες μας; Η ομοφυλοφιλία; Με ποιον αιτιακό μηχανισμό άραγε;
Να είστε σίγουροι ότι όλα όσα ανέφερα (έστω ως ερωτήματα) είναι εύλογα για συγκεκριμένες ομάδες: όσο κάποιοι είναι βέβαιοι ότι «με μια ψύχραιμη ανάλυση έφταιγαν [σε ποικίλα ποσοστά] οι παρανομούντες σε συνδυασμό με μια διεφθαρμένη κυβέρνηση», άλλο τόσο υπάρχουν ομάδες που εντοπίζουν το αίτιο της καταστροφής στη βούληση του Πούτιν ή του αρχαγγέλου Τζιβρήλ. Δεν υπάρχουν στοιχεία τα οποία συνολικά να συνάδουν προς μια, απόλυτα συνεκτική και συνεκτικά απόλυτη θεώρηση. Είναι, άραγε, αδύνατο να μάθουμε ποτέ την αλήθεια;
Κι όμως, η εκ των προτέρων μοντελοποίηση έχει να επιδείξει ικανοποιητικές επιτυχίες σε περιπτώσεις που, για παράδειγμα, αναγκαστήκαμε να υποθέσουμε τι έγινε πριν έλθουν στο φως «αποκαλυπτικά στοιχεία» – για παράδειγμα, η ανασύσταση του διαλόγου των Μπορ και Χάιζενμπεργκ πριν διατεθεί από την οικογένεια του Μπορ η αλληλογραφία του[1]. Η κατάρτηση σεναρίων εκ των προτέρων, και όχι βάσει «στοιχείων» είναι η μόνη ασφαλής και επιστημολογικά άρτια οδός προς την «αποκάλυψη» της αλήθειας. Παρόλ τον εθισμό που έχουμε στη στρεβλή επιστημολογία που μας προβάλλεται από διάφορες κατευθύνσεις, πρέπει να κατανοήσουμε, να αποδεχτούμε και να συμφιλιωθούμε με το γεγονός ότι η αλήθεια δεν είναι η πραγματικότητα.

Προς μια μεθοδολογικά άρτια προσέγγιση

Μέσα από τον παραμορφωτικό φάκό των social media χάνουμε την αίσθηση των μεγεθών. Δυστυχώς η καταστροφή στο Μάτι είναι σταγόνα στον ωκεανό ως τάξη μεγέθους. Γιατί; Επειδή στο μετα-καπιταλιστικό μοντέλο το οποίο πλέον βιώνουμε, το ακέφαλο κεφάλαιο αφορά δισεκατομμύρια ανθρώπων, τεράστιες εκτάσεις γης, θάλασσας και φυσικών πόρων καθιστώντας την καταστροφή στο Μάτι αρκούντως μικροσκοπική ώστε να μην προκαλεί κανένα κλυδωνισμό σε κανένα σύστημα. Α, το ακέφαλο κεφάλαιο, επίσης, δεν υπόκειται σε κανενός είδους έλεγχο.

Βιώνουμε το μετά-καπιταλιστικό μοντέλο, το ακέφαλο κεφάλαιο

Μιλώντας σχηματικά, το κεφάλαιο είναι ο σατανάς. Θυμηθείτε την τόσο συμβολική διήγηση που υπάρχει σε μια από τις βασικές θρησκείες του πλανήτη: στον Χριστιανισμό, ο αρχηγός της πίστης, ο ίδιος ο Χριστός, μόνο μια φορά νευρίασε. Μόνο μια και καμία άλλη. Νευρίασε με τους αργυραμοιβούς, τους τραπεζίτες. Μου αρέσει πάρα πολύ αυτή η ιστορία επειδή περιέχει ευσύνοπτα όλη μου την αγωνία για τον κίνδυνο που υπάρχει. Το κεφάλαιο δεν είναι ηθικό ή ανήθικο. Η ροή του ρυθμίζεται πολλές φορές από πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης και υπάρχουν πλέον αλγόριθμοι τελείως αυτόνομοι που κανείς δεν ξέρει τι κάνουν[2].

Το κεφάλαιο, από μόνο του, δεν είναι «ηθικό» ή «ανήθικο»

Αυτό που σίγουρα ξέρουμε είναι ότι η άμεση ή έμμεση πρόκληση καταστροφών, όπως αυτή στο Μάτι, είναι ασήμαντες επιπτώσεις της κίνησης κεφαλαίων ή, αν θέλετε, της λειτουργίας των εν λόγω αλγορίθμων. Και ποιος εκμεταλλεύεται τους αλγόριθμους αυτούς; Ποιος γνωρίζει την ύπαρξή τους, τους σχεδιάζει (ακόμα κι αν μετά αποκτούν σχετική ή απόλυτη αυτονομία) και τους αξιοποιεί στο βαθμό που μπορεί μέσω τεχνικών δυνατοτήτων οι οποίες δεν είναι καν προσβάσιμες στο ευρύ κοινό; Σίγουρα όχι οι δυστυχείς που καήκαν αγκαλιασμένοι στο Μάτι.
Ειδικά για αυτούς, θα συνεχίζουμε να ψάχνουμε για ενόχους (μέχρι να το ξεχάσουμε) για να τέρψουμε την ανάγκη μας για απόδοση ευθυνών, για εύρεση αποδιοπομπαίων τράγων. My best guess is: δεν υπάρχουν άμεσα υπεύθυνοι. Να το ξαναπώ: Μην ψάχνετε για υπεύθυνο, δεν υπάρχει. Σχετικά με τους έμμεσα υπεύθυνους… τρέχα γύρευε. Από την πολεοδομία μέχρι το σχολείο που εκπαιδεύει εργάτες και όχι σκεπτόμενα άτομα τα οποία θα μπορέσουν να θωρακιστούν αποτελεσματικά απέναντι στις προκλήσεις της μετα-καπιταλιστικής τάξης πραγμάτων αντί να εφησυχάζουν ότι κάποιος αρμόδιος θα τους προστατέψει, θα μας προστατεύσει, από κακοτοπιές – αρμόδιος τον οποίο και θα τιμωρήσουμε άμα γίνει η ζημιά, συμφωνώντας απλά το ποσοστό της συνευθύνης μας.

Στην εποχή μας, η έννοια του «υπεύθυνου» για την εθνική τραγωδία στο Μάτι – και για κάθε παρόμοια τραγωδία – είναι άσχετη

Για να γίνω πιο κατανοητός, θα κλείσω με μερικά κατ’ αναλογίαν παραδείγματα τα οποία, λιγότερο ή περισσότερο, δείχνουν το είδος της ευθύνης που εμείς οι ίδιοι έχουμε και όχι κάποιος φαντομάς δημόσιος λειτουργός.
  • Καπνίζετε και τρώτε φάστφουντ συνέχεια. Αφού πάθετε μη αναστρέψιμες βλάβες στο καρδιαγγειακό σας σύστημα κατηγορείτε την πολιτεία που δεν σας απαγόρευσε το κάπνισμα και το φάστφουντ για να σας προφυλάξει.
  • Βέβαια, το κάπνισμα και το φάστφουντ είναι νόμιμα, ενώ, για παράδειγμα, τα αυθαίρετα *δεν είναι* νόμιμα. Το ίδιο θα ίσχυε αν κάνετε χρήση απαγορευμένων ναρκωτικών και κατηγορούσατε τον πρωθυπουργό που δεν αναλαμβάνει ευθύνη για την κατάντια σας.
  • Οδηγείτε το βράδυ με σβηστά φώτα (παράνομο) και κατηγορείτε την τροχαία που δεν σας εμπόδισε για να σας προφυλάξει να μην τρακάρετε – ή το κράτος που δεν φωταγώγησε τέλεια όλους τους δρόμους ώστε να φαίνεστε στο μαύρο Γκολφ σας.
  • Στέλνετε τον 14χρονο γιο σας μόνο του ταξίδι στην Ταϊλάνδη και μετά παραπονείστε για την ανυπαρξία αστυνόμευσης επειδή κύκλωμα παιδοφίλων «δανείστηκε» τον γιο σας για ιδία χρήση.
Αντιληφθείτε το μοντέλο της συναίνεσης, της εν μέρει ακούσιας συναίνεσης που παίζει σε κάθε μια από τις παραπάνω καταστάσεις και το κατά πόσο είναι παράλογο να προσμένουμε σε πατερναλιστικού τύπου προστασία όταν:
Α) ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ κανείς που να φέρει ευθύνη
Β) ΥΠΑΡΧΕΙ stakeholder («συμμέτοχος», κατά προσέγγιση), εσύ!
Όποιος θεωρήσει ότι αυτά που λέω είναι υπερβολές και πως όντως υπάρχουν «ένοχοι», δεν έχει αντιληφθεί
  1. Ότι έχουμε μετά-καπιταλισμό.
  2. Πως το κράτος έχει έναν διακοσμητικό, επικουρικό στην καλύτερη ρόλο – και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει.
  3. Πως, με δεδομένα τα προηγούμενα, το να βγαίνει ο πρωθυπουργός να αναλαμβάνει κάποιες ευθύνες, να παραιτούνται διάφοροι και να ψάχνουν εισαγγελείς ευθύνες είναι γελοίο, βιτρίνα, ανούσιο και μοιάζει με τον μπαμπά που λέει στο μικρό παιδάκι του που χτύπησε πέφτοντας από μια καρέκλα μια κωλέ πρόταση του τύπου: «πωπω η παλιοκαρέκλα, να, θα την κάνω ντα».
Πώς έχουμε φτάσει ως κοινωνία να αρεσκόμαστε στο να μας υποτιμούν τόσο;
                                                                                                                                                                      Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, PhD
Notes:

Leave a Reply

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin